เมื่อไม่นานมานี้ ฉันมักจะนอนหลับไม่สนิท แม้จะเหนื่อยล้าจนเปลือกตาหนักอึ้ง แต่พอล้มตัวลงนอน ความคิดกลับฟุ้งซ่านราวกับมีเส้นใยบางๆ ดึงรั้งปลายประสาทอยู่เสมอ กลางดึกมักจะตื่นขึ้นมา เห็นแสงไฟถนนที่ลอดผ่านช่องผ้าม่านเข้ามาเป็นสีขาวโพลน ทำให้รู้สึกหงุดหงิดใจอย่างบอกไม่ถูก พอส่องกระจกตอนกลางวัน ลิ้นมีฝ้าขาวบาง ชีพจรเบาบางและอ่อนแรง ฉันก็รู้ได้ทันทีว่า – พลังหยินพร่องไปแล้ว
๑. แสงไฟดวงน้อยที่ลืมปิด
ฉันได้ปรึกษาเรื่องนี้กับแพทย์แผนจีนผู้เชี่ยวชาญท่านหนึ่ง ท่านไม่ได้ให้ยา แต่กลับถามว่า “ในห้องนอนของคุณมีแสงสว่างตอนกลางคืนหรือไม่?” ฉันถึงกับอึ้งไปชั่วขณะ ท่านกล่าวว่า “กลับไปปิดผ้าม่านให้สนิท ถอดปลั๊กไฟหัวเตียงออก และงดเล่นโทรศัพท์มือถือก่อนนอนหนึ่งชั่วโมง” ฉันทำตามด้วยความกังขา วันแรกๆ ไม่ชิน ความมืดมิดจนมองไม่เห็นแม้แต่มือตัวเอง ทำให้รู้สึกกังวลเล็กน้อย แต่พอถึงวันที่สาม ฉันกลับหลับยาวไปจนถึงเช้า ตื่นขึ้นมาปากชุ่มชื้น ไม่แห้งผากขมปร่าเหมือนเคย
เรื่องนี้ทำให้ฉันนึกถึงตอนเด็กๆ ที่บ้านคุณย่า บ้านเก่าในชนบทนั้นมืดสนิทในยามค่ำคืน คุณย่ามักจะพูดว่า “ความมืดบำรุงคน” ตอนนั้นฉันไม่เข้าใจ เพียงแค่รู้สึกว่านอนหลับได้ลึก แต่ตอนนี้ฉันเพิ่งจะเข้าใจว่า ในความมืดมิดนั้น ร่างกายกำลังเก็บสะสมพลังงานบางอย่างอย่างเงียบๆ – ซึ่งน่าจะเป็นพลังหยินตามหลักการแพทย์แผนจีนนั่นเอง
๒. แสงชั่ว (光煞) พรากอะไรไปจากเรา
หลักการแพทย์แผนจีนกล่าวว่า กลางวันคือหยาง กลางคืนคือหยิน เมื่อเข้าสู่ยามค่ำคืน พลังหยางควรจะเก็บกัก และพลังหยินควรจะเจริญงอกงาม แต่ในปัจจุบันยามค่ำคืนของเรากลับเต็มไปด้วยแสงสว่างมากมาย ไม่ว่าจะเป็นไฟถนน หน้าจอ หรือไฟแสดงสถานะการทำงานของอุปกรณ์ต่างๆ แสงเหล่านี้ บรรพบุรุษเรียกว่า “แสงชั่ว” (光煞) มันรบกวนพลังหยางอย่างเงียบเชียบ ทำให้ร่างกายเข้าใจผิดคิดว่ายังเป็นเวลากลางวัน พลังหยินจึงไม่สามารถเก็บกักไว้ได้
ฉันมีเพื่อนคนหนึ่ง ทำงานออกแบบ มักจะโต้รุ่งเปิดไฟแก้ไขงานอยู่เสมอ เพิ่งจะอายุสามสิบต้นๆ แต่ผมกลับขาวโพลนไปแล้วครึ่งศีรษะ ขอบตาคล้ำเขียว และมักจะบอกว่าใจสั่นอยู่เสมอ ฉันแนะนำให้เธอลองปิดแหล่งกำเนิดแสงทุกชนิดก่อนนอน เธอพยายามกัดฟันอดทนทำตามอยู่หนึ่งสัปดาห์ แล้วมาบอกฉันว่า “แปลกจัง เมื่อก่อนตีสามต้องตื่นตลอด ตอนนี้กลับหลับได้จนนาฬิกาปลุกดัง” ฉันหัวเราะแล้วบอกว่า “นั่นแหละ เธอได้บำรุงหยินแล้ว”
พลังหยินเป็นสิ่งที่มองไม่เห็นและจับต้องไม่ได้ แต่กลับเปรียบเสมือนน้ำค้างยามค่ำคืน ที่ค่อยๆ หล่อเลี้ยงอวัยวะภายในทั้งห้าอย่างเงียบๆ ความมืดคืออู่ข้าวอู่น้ำของมัน หากคุณมอบความมืดมิดให้ มันจะคืนการหลับใหลที่ลึกซึ้งให้แก่คุณ เมื่อการนอนหลับลึกขึ้น ชี่และเลือดจึงจะไหลเวียนกลับสู่ที่ตั้ง และร่างกายจึงจะมีเรี่ยวแรงและจิตใจที่สดใสในวันรุ่งขึ้น
๓. คืนราตรีให้แก่ราตรี
ตอนนี้ ฉันได้สร้างนิสัยใหม่ขึ้นมา: หลังฟ้ามืดลง จะเปลี่ยนไฟในบ้านให้เป็นสีเหลืองนวล และปรับความสว่างให้ต่ำลง ห้องนอนจะไม่วางโทรทัศน์เด็ดขาด โทรศัพท์มือถือจะชาร์จทิ้งไว้ที่ห้องนั่งเล่น ผ้าม่านเพิ่มผ้ากันแสงอีกชั้นหนึ่ง เมื่อล้มตัวลงนอน หากยังมีแสงเล็ดลอดเข้ามาเล็กน้อย ก็จะสวมผ้าปิดตาผ้าฝ้าย ตอนแรกๆ รู้สึกยุ่งยาก แต่เมื่อทำไปนานเข้าก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรม – เหมือนเป็นการส่งสัญญาณให้ร่างกายว่า: ถึงเวลาเก็บซ่อนพลังงานแล้ว
บางครั้งตื่นขึ้นมากลางดึก รอบกายมืดสนิท ฉันไม่รู้สึกใจสั่นอีกต่อไป กลับรู้สึกปลอดภัย ความมืดนั้นเปรียบเสมือนผ้าห่มนวมผืนหนา ที่ห่อหุ้มพลังหยินให้ค่อยๆ ซึมซาบเข้าสู่กระดูกและไขกระดูก เมื่อตื่นเช้าขึ้นมา ลิ้นชุ่มชื้น ชีพจรก็สงบลง ฉันจึงเข้าใจว่า การบำรุงรักษาสุขภาพไม่ใช่เพียงการพึ่งพายาบำรุง แต่คือการไม่ฝืนธรรมชาติและวัฏจักรของกาลเวลา
จงปิดไฟลงเถิด ปล่อยให้ความมืดมิดเข้ามา ปล่อยให้พลังหยินได้รวมตัวกันอย่างสงบ ร่างกายฉลาดกว่าที่เราคิด มันรู้ดีว่าจะเก็บสะสมพลังงานสำหรับวันพรุ่งนี้ได้อย่างไร คุณเพียงแค่ คืนราตรีให้แก่ราตรี