PMS: พายุอารมณ์ก่อนมีประจำเดือน? แพทย์แผนจีนมองอย่างไร
ผู้หญิงหลายคนมักมีอาการหงุดหงิด เจ็บเต้านม ปวดศีรษะ ท้องอืด และอ่อนเพลีย ประมาณหนึ่งสัปดาห์ก่อนมีประจำเดือน ซึ่งเป็นที่รู้จักกันในชื่อ ‘กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน’ หรือ PMS ในมุมมองของแพทย์แผนตะวันตก อาการเหล่านี้เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน แต่สำหรับแพทย์แผนจีนแล้ว มองว่านี่คือการแสดงออกภายนอกของความไม่สมดุลภายในร่างกาย เช่น ภาวะชี่และเลือด (气血) ไม่สมดุล, ชี่ตับติดขัด (肝气郁结) และม้ามไตพร่อง (脾肾亏虚) เมื่อการไหลเวียนของชี่และเลือดไม่ราบรื่น เส้นลมปราณถูกปิดกั้น ก็จะนำไปสู่อาการไม่สบายกายและใจต่างๆ วันนี้ เราจะมาแนะนำวิธีการดูแลตัวเองด้วยการกดจุด เพื่อให้คุณผ่านช่วงก่อนมีประจำเดือนไปได้อย่างราบรื่น
สาเหตุหลักตามหลักแพทย์แผนจีน: ชี่ตับติดขัด ชี่และเลือดไม่สมดุล
ตามทฤษฎีแพทย์แผนจีน ตับมีหน้าที่ระบายและควบคุมการไหลเวียนของชี่ ซึ่งมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับอารมณ์และประจำเดือน หากมีความเครียดสะสมหรือเก็บกดอารมณ์เป็นเวลานาน จะทำให้ชี่ตับติดขัดได้ง่าย เมื่อชี่ติดขัด เลือดก็จะคั่งค้าง และเมื่อไม่ไหลเวียนก็จะเกิดอาการปวด ขณะเดียวกัน ม้ามมีหน้าที่ในการย่อยและดูดซึมสารอาหาร เป็นแหล่งกำเนิดของชี่และเลือด ส่วนไตเป็นรากฐานแห่งชีวิตและควบคุมระบบสืบพันธุ์ หากม้ามและไตอ่อนแอ จะทำให้ชี่และเลือดไม่เพียงพอ เส้นลมปราณชงและเริ่นขาดการบำรุง ซึ่งจะทำให้อาการก่อนมีประจำเดือนแย่ลง ดังนั้น หลักการบำบัดจึงมุ่งเน้นไปที่การระบายชี่ตับ ปรับการไหลเวียนของชี่และเลือด สลายเลือดคั่ง บำรุงม้ามและไต
กดจุดบำบัดง่ายๆ: วันละ 5 นาที บอกลา PMS
การกดจุด (穴位按压) เป็นหนึ่งในวิธีการบำบัดภายนอกของแพทย์แผนจีน ซึ่งปลอดภัยและสะดวก โดยการกระตุ้นจุดฝังเข็มเฉพาะ จะช่วยปรับการไหลเวียนของชี่และเลือดในเส้นลมปราณ เราขอแนะนำ 4 จุดสำคัญที่คุณควรเริ่มกดในช่วงหนึ่งสัปดาห์ก่อนมีประจำเดือน โดยกดเช้า-เย็น ครั้งละ 3-5 นาทีต่อจุด จนรู้สึกตึงๆ หน่วงๆ
1. จุดไท่ชง (太冲穴): อยู่บนหลังเท้า บริเวณรอยบุ๋มหน้าข้อต่อกระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 1 และ 2 เป็นจุดหยวนของเส้นลมปราณตับ มีสรรพคุณในการระบายชี่ตับ แก้ภาวะชี่ตับติดขัด และระบายความร้อนตับ การกดจุดนี้ช่วยบรรเทาอาการหงุดหงิดง่ายและเจ็บเต้านมได้อย่างมีประสิทธิภาพ การใช้นิ้วหัวแม่มือกดและนวดจากจุดไท่ชงไปยังจุดสิงเจียนจะให้ผลลัพธ์ดียิ่งขึ้น
2. จุดซานอินเจียว (三阴交): อยู่ที่ขาด้านใน เหนือตาตุ่มด้านในขึ้นไป 3 ชุ่น (ประมาณสี่นิ้วมือวางเรียงกัน) ด้านหลังขอบกระดูกหน้าแข้งด้านใน เป็นจุดรวมของเส้นลมปราณหยินทั้งสาม (ตับ ม้าม ไต) มีสรรพคุณในการบำรุงม้ามและชี่ ปรับบำรุงตับและไต กระตุ้นการไหลเวียนเลือด และปรับประจำเดือน มีผลดีต่ออาการท้องอืด ท้องเสีย และประจำเดือนมาไม่ปกติ ข้อควรระวัง: ห้ามกดในสตรีมีครรภ์
3. จุดเสวี่ยไห่ (血海穴): งอเข่า อยู่ที่ต้นขาด้านใน เหนือขอบล่างของกระดูกสะบ้าด้านในขึ้นไป 2 ชุ่น บริเวณที่กล้ามเนื้อต้นขาด้านในนูนขึ้นมา จุดนี้อยู่ในเส้นลมปราณม้าม เป็นแหล่งรวมของชี่และเลือด มีสรรพคุณในการกระตุ้นการไหลเวียนเลือด สลายเลือดคั่ง และบำรุงเลือด การกดจุดนี้ช่วยปรับปรุงสีหน้าซีดเหลืองและอาการปวดศีรษะก่อนมีประจำเดือน
4. จุดเน่ยกวน (内关穴): อยู่ที่แขนด้านใน ฝั่งฝ่ามือ เหนือรอยพับข้อมือขึ้นไป 2 ชุ่น (ประมาณสามนิ้วมือวางเรียงกัน) ระหว่างเส้นเอ็นฝ่ามือยาวและเส้นเอ็นงอข้อมือด้านรัศมี เป็นจุดลั่วของเส้นลมปราณเยื่อหุ้มหัวใจ มีสรรพคุณในการสงบจิตใจ คลายความกังวล ปรับการไหลเวียนของชี่ และบรรเทาอาการปวด มีผลดีในการปรับอาการวิตกกังวล นอนไม่หลับ ใจสั่น และคลื่นไส้ก่อนมีประจำเดือน
การดูแลเสริม: อาหารบำบัดและจิตใจที่สมดุล
นอกจากการกดจุดแล้ว ในชีวิตประจำวันสามารถดื่มชากุหลาบ (玫瑰花茶) ซึ่งมีฤทธิ์อุ่น ช่วยระบายชี่ตับ แก้ภาวะชี่ตับติดขัด และกระตุ้นการไหลเวียนเลือด ปรับประจำเดือน หากมีอาการขี้หนาวหรือปวดเมื่อยเอว สามารถเติมเก๋ากี้ (枸杞) และพุทราจีน (红枣) ลงไปได้ ขณะเดียวกัน การแพทย์แผนปัจจุบันก็ยืนยันว่าการออกกำลังกายที่เหมาะสม เช่น โยคะ หรือการเดิน จะช่วยกระตุ้นการหลั่งสารเอ็นดอร์ฟิน ซึ่งช่วยปรับปรุงอารมณ์ได้ ส่วนการฝึกเต๋าอิ่น (导引) ของแพทย์แผนจีน เช่น ท่า ‘สองมือพยุงฟ้า ปรับสามส่วน’ ในชุดปาต้วนจิ่น ก็มีส่วนช่วยในการปรับการไหลเวียนของชี่ทั่วร่างกาย
กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือนไม่ใช่เรื่องยากที่จะจัดการ ด้วยการกดจุดตามที่แนะนำอย่างสม่ำเสมอ ควบคู่ไปกับการรับประทานอาหารที่ช่วยระบายชี่ตับและออกกำลังกายที่เหมาะสม คุณจะสามารถกลับมาควบคุมร่างกายของตัวเองได้ และทำให้ช่วงเวลาพิเศษของทุกเดือนเต็มไปด้วยพลังชีวิต หากอาการรุนแรง ควรปรึกษาแพทย์แผนจีนผู้เชี่ยวชาญเพื่อการวินิจฉัยและบำบัดที่เหมาะสม ทั้งภายในและภายนอก เพื่อผลลัพธ์ที่ดีที่สุด